عوامل کاهنده و فزاینده ی استقلال حسابرسی مستقل:

کاهنده و فزاینده استقلال حسابرسی مستقل برای شما می خواهیم بازگو کنیم.

الف)بررسی علمی و پژوهشی عوامل کاهنده ی استقلال حسابرسی مستقل:

نتایج تحقیقات و پژوهش های صورت پذیرفته نشان می دهد.

که حداقل هشت عامل به عنوان عوامل کاهنده ی استقلال حسابرس وجود دارند.

ارائه ی خدمات غیر حسابرسی:

هنگامی که حسابرس مستقل یک شرکت علاوه بر حسابرسی صورت های مالی،به صاحب کار خود خدمات غیر حسابرسی نیز ارائه می کند.

استقلال حسابرس تضعیف می شود،ريالبه عبارتی هنگامی که حسابرس،خدمات غیر حسابرسی به صاحب کار خود ارائه می دهد.

وابستگی اقتصادی بین حسابرس و صاحب کار افزایش یافته و به تبع آن نفوذ صاحب کار افزایش یافته و به تبع آن نفوذ صاحب کار خود ارائه می دهد.

وابستگی اقتصادی بین حسابرس و صاحب کار افزایش یافته و به تبع آن نفوذ صاحب کار بیش تر شده و موجب تخریب و تضعیف استقلال حسابرس می شود.

یعنی ارائه ی خدمات غیر حسابرسی تاثیر منفی بر استقلال حسابرسی دارد.

از طرفی محدودیت ها یا ممنوعیت های وضع شده در خصوص ارائه همزمان برخی خدمات غیر حسابرسی با حسابرسی صورت های مالی توسط حسابرسان مستقل موجب افزایش استقلال حسابرس می شود.

ولی از آن جا که حرفه ی حسابرسی تحت فشار اقتصادی قابل ملاحظه ای است و در سال های اخیر این موضوع شدت بیش تری یافته است و دیگر حسابرسی سنتی یک صنعت در حال رشد به نظر نمی رسد.

چرا که سود آوری پایین خدمات حسابرسی سنتی،فشار پیوسته و مداومی را برای انجام سایر فعالیت های حرفه ای مانند خدمات مشاوره ای،طراحی سیستم های اطلاعاتی حسابداری،طراحی یا اصلاح نظام کنترل های داخلی،و…

به منظور سودآوری موسسات حسابرسی به وجود آورده است.

به بیان دیگر دنیای امروز بازاری است که رمز بقا در آن به معنی یافتن محصولات یا خدماتی با ارزش افزود یا بیشتر و فروش یا ارائه آن ها به مشتریان است.

برخی بر این باورند که حسابرس با انجام خدمات غیر حسابرسی ممکن است استقلال خود را از دست بدهد.

اما برخی دیگر معتقدند حسابرس با انجام خدمات غیر حسابرسی با سیستم حسابداری صاحب کار بیش تر آشنا شده و می تواند حسابرسی را با استقلال بیش تر و کیفیت بالاتری انجام دهد.

بر مبنای تحقیقات صورت پذیرفته،انجام خدمات غیر حسابرسی توسط حسابرس برای یک صاحب کار معین مانند:

خدمات مشاوره ای مدیریت،خدمات مالیاتی،ارائه سیستم های کنترل های داخلی و سیستم حسابداری و …

که حق الزحمه ی آن به میزانی بیش از پنجاه درصد حق الزحمه ی حسابرسی باشد،موجب می شود استقلال حسابرس مورد مصالحه قرار گرفته و مخدوش گردد.

اما اگر حق الزحمه ی خدمات غیر حسابرسی کم تر از پنجاه درصد حق الزحمه ی حسابرسی باشد.

و توسط یک بخش جداگانه از بخش جداگانه از بخش حسابرسی که دارای کارکنان متخصص منفک از بخش حسابرسی باشند،انجام پذیرد.

استقلال حسابرس تا حدود قابل پذیرشی در بخش حسابرسی،حفظ می شود.

که این البته باز به شخصیت حرفه ای حسابرس و پایبندی او به رعایت اصول و آئین رفتار حرفه ای نیز بستگی دارد.

در تحقیقی که پس از ورشکستگی شرکت انرون در آمریکا صورت پذیرفت به این نتیجه رسیده اند که نقش دوگانه موسسه ی حسابرسی اندرسون یکی از عوامل مهم در ورشکستگی شرکت انرون،بوده است.

علی ای حال مشاوره و رابزنی های حسابرسان برای صاحب کاران اگر از حدود ذکر شده در فوق بیش تر شود.

استقلال و بی طرفی آنان را کاهش داده و کم رنگ می کند.

ب) عوامل استقلال حسابرسی مستقل:

برای تقویت استقلال حسابرس، می‌توان به عوامل زیر اشاره کرد:

1. وجود کمیته حسابرسی مستقل: تشکیل کمیته‌های حسابرسی مستقل در ساختار حاکمیت شرکتی می‌تواند نظارت مؤثری بر فرآیندهای مالی و حسابرسی داشته باشد و از استقلال حسابرس حمایت کند.

2. چرخش دوره‌ای حسابرسان: تغییر منظم حسابرسان می‌تواند از ایجاد روابط طولانی‌مدت و نزدیک جلوگیری کرده و استقلال حسابرس را حفظ کند.

3. تعیین حق‌الزحمه مناسب و به‌موقع: پرداخت به‌موقع و منصفانه حق‌الزحمه حسابرس می‌تواند از وابستگی مالی جلوگیری کرده و استقلال وی را تقویت کند.

4. ممنوعیت ارائه خدمات غیر حسابرسی: محدود کردن یا ممنوعیت ارائه خدمات غیر حسابرسی توسط حسابرس به صاحب‌کار می‌تواند از تعارض منافع جلوگیری کرده و استقلال حسابرس را افزایش دهد.

5. تقویت قوانین و مقررات حرفه‌ای: وضع و اجرای قوانین سخت‌گیرانه در مورد رفتار حرفه‌ای حسابرسان می‌تواند به حفظ استقلال آن‌ها کمک کند.

6. افزایش اندازه موسسات حسابرسی: مؤسسات حسابرسی بزرگ‌تر معمولاً منابع و مشتریان متنوع‌تری دارند که این امر می‌تواند وابستگی به یک مشتری خاص را کاهش داده و استقلال حسابرس را تقویت کند.

با توجه به مطالب فوق، می‌توان نتیجه گرفت که شناسایی و مدیریت عوامل کاهنده و افزاینده استقلال حسابرس برای حفظ کیفیت و اعتبار فرآیند حسابرسی ضروری است.

علاوه بر عواملی که قبلاً به عنوان کاهنده و افزاینده استقلال حسابرس مستقل مورد بحث قرار گرفتند، برخی تهدیدهای خاص نیز می‌توانند بر استقلال حسابرس تأثیر منفی بگذارند. شناخت این تهدیدها برای پیشگیری از آن‌ها و حفظ کیفیت حسابرسی ضروری است.

تهدیدهای مؤثر براستقلال حسابرسی مستقل :

1. تهدید منافع شخصی: این تهدید زمانی رخ می‌دهد که حسابرس یا مؤسسه حسابرسی دارای منافع مالی یا غیرمالی در شرکت مورد حسابرسی باشند که ممکن است بر بی‌طرفی و قضاوت حرفه‌ای آن‌ها تأثیر بگذارد.

2. تهدید خودبررسی: این تهدید زمانی به وجود می‌آید که حسابرس بخواهد کار یا قضاوت قبلی خود را مجدداً ارزیابی کند، به‌ویژه اگر در گذشته در طراحی یا اجرای سیستم‌های مالی شرکت نقش داشته باشد.

3. تهدید جانبداری: این تهدید زمانی مطرح می‌شود که حسابرس به دلیل روابط نزدیک با مدیریت یا سهامداران شرکت، به نفع آن‌ها عمل کند و بی‌طرفی خود را از دست بدهد.

4. تهدید آشنایی: این تهدید در شرایطی به وجود می‌آید که حسابرس به دلیل روابط طولانی‌مدت با صاحب‌کار، نسبت به نقاط ضعف یا مشکلات شرکت بی‌تفاوت شود و استقلال خود را از دست بدهد.

5. تهدید ارعاب: این تهدید زمانی رخ می‌دهد که حسابرس تحت فشار یا تهدید از سوی مدیریت یا افراد ذی‌نفوذ قرار گیرد که می‌تواند بر قضاوت مستقل او تأثیر بگذارد.

جمع‌بندی استقلال حسابرسی مستقل :

برای مقابله با این تهدیدها، لازم است حسابرسان و مؤسسات حسابرسی با شناسایی و مدیریت مناسب آن‌ها، از طریق تدوین سیاست‌ها و رویه‌های کنترلی مؤثر، آموزش مستمر و پایبندی به اصول اخلاق حرفه‌ای، استقلال و بی‌طرفی خود را حفظ کنند.

استقلال حسابرس یکی از مهم‌ترین اصول حرفه‌ای در حسابرسی است که می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار گیرد. برخی عوامل، مانند ارائه خدمات غیرحسابرسی، وابستگی اقتصادی حسابرس به صاحب‌کار، پذیرش هدایا و روابط صمیمانه، و تداوم طولانی‌مدت انتخاب حسابرس، می‌توانند استقلال او را تضعیف کنند. در مقابل، وجود کمیته‌های حسابرسی مستقل، چرخش دوره‌ای حسابرسان، پرداخت به‌موقع و مناسب حق‌الزحمه، و اجرای قوانین سخت‌گیرانه حرفه‌ای از جمله عوامل تقویت‌کننده استقلال حسابرس هستند.

علاوه بر این، برخی تهدیدهای خاص مانند تهدید منافع شخصی، خودبررسی، جانبداری، آشنایی و ارعاب می‌توانند به استقلال حسابرس آسیب بزنند. بنابراین، حسابرسان و مؤسسات حسابرسی باید با اتخاذ سیاست‌ها و رویه‌های کنترلی مؤثر، آموزش مداوم، و پایبندی به اصول اخلاق حرفه‌ای، از حفظ استقلال خود اطمینان حاصل کنند.